Ticaret Bakanı Bolat: “Dünya ekonomisi COVID’in patladığı 2020 başından bu yana zor bir dönemden geçiyor”

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, “Malumunuz dünya ekonomisi COVID’in patladığı 2020 başından bu yana gerçekten zor bir dönemden geçiyor. Gerek salgın, gerekse savaşlar, gerekse enerji krizleri, gıda piyasasındaki krizler, lojistik ağlarındaki kırılmalar, tedarik zincirlerinin kopması gibi çok sayıda büyük, önemli sınamalardan geçiyor. Ve dünya ekonomisi, özellikle 2025 yılı başından bu yana da ticaret savaşlarının ve gümrük vergilerindeki çok büyük artışların yol açtığı korumacılık rüzgarının etkileri altında olumsuz dönemden geçmektedir” dedi.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat, İstanbul Finans Merkezi (İFM) Halkbank Konferans Salonu’nda gerçekleştirilen ” E-Ticaret ve Perakende Zirvesi”ne katılım sağlayarak sektörler hakkında değerlendirmelerde bulundu.

“Dünya ekonomisinin COVID’in patladığı 2020 başından bu yana zor bir dönemden geçiyor”

Dünya ekonomisinin COVID’in patladığı 2020 başından bu yana zor bir dönemden geçtiğini belirten Bakan Bolat, “Gerek salgın, gerekse savaşlar, gerekse enerji krizleri, gıda piyasasındaki krizler, lojistik ağlarındaki kırılmalar, tedarik zincirlerinin kopması gibi çok sayıda büyük, önemli sınamalardan geçiyor. Ve dünya ekonomisi, özellikle 2025 yılı başından bu yana da ticaret savaşlarının ve gümrük vergilerindeki çok büyük artışların yol açtığı korumacılık rüzgarının etkileri altında olumsuz dönemden geçmektedir. Bu yıl büyüme oranı dünya ekonomisinde yüzde 3’e gerileyeceği tahmin ediliyor. 2024-2025 yıllarında yüzde 3,4 ortalaması vardı. Bu yıl yüzde 3’e gerilemesi bekleniyor. Dünya ticaretinde de geçen yıl yüzde 4,6’lık büyüme varken, bu yıl için yüzde 1,6’lık bir büyüme tahmini var. Tabii ekonomideki durgunluk en çok iç ticareti de etkilemekte. O nedenle Türk Medya’nın düzenlediği bu E-Ticaret ve Perakende Zirvesi, ticaretin bugünü ve geleceği açısından önemli tartışmaları ve açıklamaları beraberinde getirecek. Memleketimiz ve milletimiz için inşallah hayırlı olmasını Cenab-ı Allah’tan niyaz ediyorum” dedi.

“Ticaret Bakanlığı olarak hem perakende ticaretle ilgili düzenlemeler hem de e-ticaretle ilgili düzenlemeler konusunda sorumlu ve yetkili bir kuruluşuz””

Bakan Bolat, “Zirvenin ikisi birbiriyle çok iç içe, e-ticaret ve perakende ticaret kavramları. Malum dijitalleşme dev adımlarla ilerliyor. Bilişimin ve telekomünikasyondaki gelişmeler, sosyal medyadaki gelişmelerin üçünün birleşmesinden dijital ticaret ve sosyal medya alanları çok hızlı adımlarla ilerliyor ve son birkaç yıldır da yapay zeka ile bu gelişmeler artık adeta zirveye oturuyor. Yapay zekanın ülke yönetimleri, ülke ekonomileri ve mikro işletmeler açısından önemi ve getirecekleri halen uygulamaya girmiş olan ama gelecekte hangi boyutta etkiler getireceği tartışmalı bir alan. Burada Türkiye olarak da elektronik ticaret ve telekomünikasyondaki devrimler birebir hızlı bir şekilde ülkemize de adapte olmakta. Türkiye’de internet kullanımı yüzde 92,3 oranındadır, 2026 yılı verileri itibarıyla. Ve tabii bir iki yaş grubunu aslında dahil edecek olsak yüzde 100’ü bulacak neredeyse. Ama onlar da 2-3 yaşına gelince bir bakıyorsunuz onlar da internet ailesine katılmış oluyorlar. İnternet üzerinden mal ve hizmet sipariş edenlerin oranı da 2026 yılında yüzde 60’a ulaşmış durumda. Biz Ticaret Bakanlığı olarak hem perakende ticaretle ilgili düzenlemeler hem de e-ticaretle ilgili düzenlemeler konusunda sorumlu ve yetkili bir kuruluşuz” ifadelerini kullandı.

“Perakende e-ticaret hacmi de paralel bir şekilde 2025’te yine yüzde 52’lik bir artışla 2,5 trilyona ulaşmış durumda”

Her yıl “Türkiye’de E-Ticaretin Görünümü” adı altında bir rapor yayınladıklarını aktaran Bolat, “Elektronik Ticaretteki Bilgi Sistemi (ETBİS) Bakanlığımız tarafından yürütülmekte ve kullanılmaktadır. ETBİS’teki verilere göre Türkiye’deki e-ticaret hacmi geçen yıl 2025’te, 2024’e kıyasla yüzde 52’lik bir artışla 4,5 trilyon lirayı geçmiş durumda. Tam rakamıyla 4 trilyon 567 milyar. Dolar karşılığı olarak baktığımızda 2025 yılındaki e-ticaretin artışı hız olarak yüzde 29 artış yapmış 2025’te bir yıl öncesine kıyasla ve 115,5 milyar dolarlık bir ticaretten bahsediyoruz. Perakende e-ticaret hacmi de paralel bir şekilde 2025’te yine yüzde 52’lik bir artışla 2 trilyon 457 milyar, yani 2,5 trilyona ulaşmış durumda. Şu anlama geliyor: E-ticaret hacmi 4,5 trilyon, perakende e-ticaret hacmi de 2,5 trilyon Türk Lirası. Milli gelir payına baktığımızda 2019’da e-ticaret hacminin milli gelirdeki payı yüzde 2.7 iken, 2025’te aşağı yukarı yüzde 7’ye yükseldi. Bu 6 yıl içinde çok önemli bir gelişme oldu. O da neydi? Salgın, COVID salgını. Herkesin evlere kapandığı, iş yerlerinin, fabrikaların kapandığı, karantina dönemlerinde sadece temel tüketim ürünlerinin karantina olmayan günlerde alınabildiği ve alışverişte bir panik havasının genelde alışverişi körüklediği, ihtiyaçtan fazla alışverişlerin yapıldığı bir dönemdi. E-ticaret yoluyla alışverişini yapanların sayısı da, oranı da hızla yükseldi. Şimdi e-ticaretin toplam genel ticaretteki payı 2019’da arkadaşlar yüzde 4,5’tu. Dünyada da yüzde 5 – 5,5’tu. 5 yıl sonra, 2025’te e-ticaretin genel ticaret içindeki payı 5’te 1’e yükseldi. Yüzde 19,3’e yükseldi. Dünyada da benzer bir oran olarak yükseldi” değerlendirmesinde bulundu.

“Türkiye genelinde 2025 sonu itibarıyla e-ticaret faaliyetinde bulunan işletme sayısı 634 bine ulaşmıştır”

“İşlem sayısı e-ticarette 2019’da 1 milyar 360 milyon işlem yapılmışken, 2025’te yaklaşık 6 milyar e-ticaret işlemi yapılmış oldu” diyen Bolat, şunları söyledi:

“E-ticaretin içinde perakende e-ticaretin işlem sayısı da 2019’da 380 milyon adet iken 2025 yılında yaklaşık 2 milyar adete yükselmiş oldu. Bunlar Ticaret Bakanlığımızın 2025 yılı Elektronik Ticaret Görünüm Raporu’ndan önemli veriler. Türkiye genelinde 2025 sonu itibarıyla e-ticaret faaliyetinde bulunan işletme sayısı 634 bine ulaşmıştır. Bu rakam, değerli arkadaşlar, 2019’da 64 bindi. 64 bin, 6 yıl sonra 634 bin işletme e-ticaret faaliyetinde bulunuyorlar. Bu işletmelerin büyük bir kısmı da KOBİ niteliğinde işletmeler. E-ticaret yapan işletmelerin yüzde 75’i şahıs işletmesi, yüzde 21’i limited şirket, yüzde 4’ü de anonim şirket. Demek ki e-ticaret tabana yayılıyor. Satıcı olarak da alıcı olarak da yayılıyor ve özellikle fert girişimciler, ferdi girişimciler e-ticaret olayını yoğun bir şekilde kullanıyorlar. Burada tabii mevzuat çalışmaları önemli.Çünkü her sektörde olduğu gibi dijital dünyada eğer kural bazlı ticaret yapılamazsa korkunç bir kaos meydana gelir. Bu her sektör için geçerli. Ama dijital dünya olduğu için e-ticarette çok çok daha önemli. ilan siteleri ve sahte reklamlar, aldatıcı reklamlar, başkalarının markalarını, başkalarının ürünlerini taklit ve aldatıcı reklamlar, olmayan bir şeyi varmış gibi gösterip para toplamak, sipariş almak, her şey olabilir. O yüzden elektronik ticaretin düzenlenmesi konusunda önce 2015 yılında bir mevzuat çıkarılmış. Daha sonra 2022 yılı Temmuz ayında da köklü bir değişiklik öngören e-ticaretin düzenlenmesi hakkında kanun çıkarılmıştı. Amaç, rekabeti bozucu faaliyetleri engellemek, tüketicilerde oluşabilecek refah kaybının önüne geçmek ve çok oyunculu bir pazar yapısını tespit etmek ve satıcıların haksız ticari şartlar alıcılara ya da tedarikçilere dayatmalarını engellemekti.”

2024 yılı Ekim ayında bu kanunda bazı değişikliklerin yapıldığını dile getiren Bolat, “Amaç bu sektördeki teknolojik yatırımları gelişmesini, artmasını sağlamak ve elektronik ticaret pazar yerlerinin yurt dışına açılıp ihracata yönelmelerini sağlamak. Çünkü sadece yerli yurt içinde oyuncu olmak bu devasa sektörde yurt dışındaki küresel büyük oyuncuların gelip sizin pazarınızı da domine etmesi ve adeta pazara hakim olmalarının önlemek çok zor. Onun için bizim oyuncularımızın da yurt içinde güçlü olduğu gibi yurt dışında da küresel oyuncular olup e-ihracat yapmalarını teşvik etmek amacıyla Ekim 2024’te mevzuatta bazı değişiklikler yapılmıştı. Bununla ilgili kanun değişikliği yapıldıktan sonra yönetmelikte de değişiklikler yapıldı. Yurt dışına satışlarda işletmelerimizi desteklemek için yeni bir çerçeve oluşturuldu. bu konuda en önemli olumlu gelişmelerden biri, 1 Temmuz’da yürürlüğe giren Avrupa Birliği’nin e-ithalat düzenlemesinde getirilen ekstra vergilerde Gümrük Birliği’miz olduğu için yaptığımız yoğun müzakereler neticesinde Türkiye’nin e-ihracat ürünlerine bu ekstra vergi getirilmedi. Yaklaşık 2,5 aydır bu durum olumlu lehimize bir gelişme olarak devam ediyor. Bir de yenilenmiş ürünlerin, ki en çok elektronik ürünlerde, tekrar ekonomiye kazandırılması için biz yönetmelik çıkardık. Önce 2 yıl önce bu alanı açan ve atıkların ekonomiye yeniden kazandırılması için bu yönetmelik değişikliği güzel bir hamle oldu. Firma sayıları artmaya başladı. Daha sonra orada da bazı yeni düzenleme yapılması ihtiyacı hasıl olunca birkaç ay önce yenilenmiş ürün ile ilgili yönetmelikte kapsamlı bir yenilenme yaparak onu da yürürlüğe aldık” diye konuştu.